Nowelizacja ustawy o OZE podpisana. Co UD332 zmienia dla inwestorów w 2026 roku

Nowelizacja ustawy o OZE wprowadza pierwszy system aukcyjny dla biometanu i porządkuje kilka zasad ważnych dla prosumentów i inwestorów.

15 października 2026 r. prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (projekt rządowy UD332, druk sejmowy nr 2821). Sejm uchwalił ją 4 września, a Senat 24 września przyjął ją bez poprawek. W Sejmie za głosowało 380 posłów, 53 wstrzymało się od głosu, a 2 było przeciw.

Ostateczna wersja koncentruje się na biogazie i biometanie. Większość przepisów o lądowej energetyce wiatrowej przeniesiono do osobnych prac legislacyjnych. W ustawie znalazły się aukcje dla biometanu, gazociągi bezpośrednie, większe magazyny energii przy mikroinstalacjach, poprawki dla spółdzielni energetycznych i kilka technicznych zmian w systemie wsparcia.

Dla dewelopera OZE z tej listy liczą się trzy rzeczy: nowy, wieloletni (do 20 lat) system wsparcia dla biometanowni powyżej 1 MW, doprecyzowana ścieżka lokalizacji wiatraków przez zintegrowany plan inwestycyjny i harmonogram wejścia przepisów w życie. Po kolei.

Co się stało z przepisami o wiatrakach

Żeby zrozumieć obecny kształt ustawy, trzeba cofnąć się o rok. 21 sierpnia 2025 r. prezydent zawetował tzw. ustawę wiatrakową. Zmniejszała ona minimalną odległość turbin od zabudowy mieszkaniowej z 700 do 500 m i jednocześnie przedłużała zamrożenie cen prądu dla gospodarstw domowych.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska wróciło z wiatrem w projekcie UD332. W wersji z przełomu 2025 i 2026 r. był tam m.in. fundusz partycypacyjny: inwestor wpłacałby 20 tys. zł rocznie za każdy MW mocy na rzecz właścicieli domów i mieszkań w promieniu do 1000 m od turbiny.

28 maja 2026 r. w Rządowym Centrum Legislacji pojawiła się nowa wersja projektu. Fundusz partycypacyjny wypadł w całości (trafił do osobnego projektu UD442), a większość przepisów wiatrowych miała trafić do osobnej ustawy. Konfederacja Lewiatan poparła szybkie przyjęcie przepisów biogazowych, ale z rozczarowaniem przyjęła wycięcie wiatru. Rząd przyjął projekt 14 lipca 2026 r.

Bilans dla wiatru: minimalna odległość 700 m od zabudowy mieszkaniowej się nie zmienia. Uproszczony repowering, czyli modernizacja starszych farm, obowiązuje już osobno: od 13 czerwca 2026 r., na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 26 maja 2026 r., zwiększenie mocy farmy o maksymalnie 30% nie wymaga decyzji środowiskowej, jeśli farma leży poza obszarami chronionymi, liczba turbin nie rośnie, przesunięcie turbiny nie przekracza 150 m, a łączna moc jest poniżej 100 MW.

Jedna rzecz z wiatru jednak została. Według komunikatów MKiŚ i PAP ustawa doprecyzowuje lokalizowanie elektrowni wiatrowych na podstawie zintegrowanego planu inwestycyjnego (ZPI), czyli szczególnej formy planu miejscowego uchwalanej na wniosek inwestora. Według uzasadnienia projektu lokalizacja wiatraka na ZPI była możliwa już wcześniej, ale przepisy budziły wątpliwości w niektórych sytuacjach. Potwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 kwietnia 2026 r. (II OSK 7/26), uznając, że ZPI może być podstawą lokalizacji farmy wiatrowej. Nowelizacja ma usunąć pozostałe wątpliwości. Obowiązki konsultacyjne przy ZPI dla lądowych farm wiatrowych mają być takie same jak w zwykłym trybie sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (MPZP) dla tego typu inwestycji.

Biometan: aukcje dla instalacji powyżej 1 MW

Od nowelizacji z 2023 r. biometanownie o mocy do 1 MW (moc przeliczona na elektryczną) mogą korzystać z systemu FIP, czyli dopłaty do ceny rynkowej. Większe instalacje czekały na zapowiadany od 2024 r. system aukcyjny. Teraz go dostają. Aukcje przeprowadzi Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (URE) co najmniej raz w roku.

Co wiemy:

• Okres wsparcia: do 20 lat.
• Mechanizm: pokrycie ujemnego salda. Gdy cena rynkowa spada poniżej ceny z wygranej oferty, wytwórca dostaje różnicę.
• Termin na start: zwycięzca musi rozpocząć sprzedaż biometanu w systemie aukcyjnym w ciągu 48 miesięcy od zamknięcia aukcji.
• Łączenie pomocy: wsparcie operacyjne będzie można łączyć z inwestycyjnym, w granicach zasad pomocy publicznej.

Czego jeszcze nie wiemy:

• Ceny referencyjnej, czyli maksymalnej ceny, z jaką można stanąć do aukcji. Ustawa jej nie podaje, określi ją minister klimatu w rozporządzeniu.
• Daty pierwszej aukcji. Przepisy aukcyjne wchodzą w życie cztery miesiące po ogłoszeniu ustawy, ale stosuje się je dopiero po zgodzie Komisji Europejskiej na pomoc publiczną.

Dopóki nie ma ceny referencyjnej, nie da się policzyć rentowności konkretnego projektu. Ramy prawne są już jednak znane.

Skala rynku jest dziś niewielka. W lipcu 2026 r. w Polsce działały dwie biometanownie, a 122 projekty były na różnych etapach przygotowania. Ministerstwo zakłada co najmniej 53 nowe instalacje w pierwszej fazie systemu aukcyjnego, a mechanizm aukcyjny ma według uzasadnienia pozwolić na produkcję blisko 300 mln m³ biometanu rocznie.

Obok aukcji ustawa reguluje gazociągi bezpośrednie, czyli rury dostarczające biogaz, biogaz rolniczy lub biometan wprost do odbiorcy z pominięciem sieci operatora gazowego. Inwestor zgłasza uruchomienie przesyłu do URE w ciągu 30 dni, a likwidację gazociągu w ciągu 14 dni. Dla biogazowni rolniczej to możliwość sprzedaży gazu zakładowi przemysłowemu w sąsiedztwie, a nie tylko produkcji prądu na miejscu.

Dla źródeł paliwowych (biogaz, biomasa) w aukcjach obniżono minimalny wymagany wolumen dostarczanej energii z 85% do 65% zadeklarowanej ilości. Instalacja, która nie dowiezie pełnego zakontraktowanego wolumenu, ma szerszy margines, zanim naruszy warunki aukcji.

Magazyny przy mikroinstalacjach: zasada 2,2:1

Druga grupa zmian dotyczy rynku małej fotowoltaiki. Dotąd moc magazynu energii nie była doliczana do mocy mikroinstalacji (do 50 kW) tylko wtedy, gdy nie przekraczała mocy samej instalacji PV. Większy magazyn operator mógł zsumować z panelami, co kończyło się żądaniem zwiększenia mocy przyłączeniowej.

Nowelizacja podnosi dopuszczalny stosunek z 1:1 do 2,2:1. Moc magazynu do 2,2-krotności mocy mikroinstalacji nie jest doliczana, pod warunkiem że moc oddawana do sieci nie przekracza mocy samej mikroinstalacji. Chodzi o moc magazynu w kW, czyli o to, jak szybko oddaje energię, a nie o pojemność w kWh, czyli ile jej mieści. Przepis obejmie też zgłoszenia złożone przed wejściem ustawy w życie, jeśli nie zostały jeszcze rozpatrzone.

Dla instalatorów i dystrybutorów magazynów to większy rynek przy tych samych przyłączach. Dla farm naziemnych i dużych magazynów energii (BESS) ta zmiana nic nie zmienia.

Do tego dochodzą zmiany porządkowe dla prosumentów: przejrzystsze faktury z rozliczeniem depozytu prosumenckiego, zwrot niewykorzystanych środków przy zmianie sprzedawcy oraz doprecyzowane zasady udostępniania danych pomiarowych spółdzielniom energetycznym.

Pozostałe zmiany w systemie wsparcia

• Magazyny w definicji instalacji OZE. Do instalacji OZE zaliczone zostaną także magazyny ciepła i chłodu połączone z urządzeniami OZE. Magazyny energii elektrycznej już się w tej definicji mieściły.
• Modernizacja. Złagodzono wymogi deklarowania i potwierdzania nakładów na modernizację instalacji. Uproszczono też wsparcie dla zmodernizowanych elektrowni wodnych.
• Ceny ujemne. Energia wyprodukowana i sprzedana w okresach cen ujemnych będzie mogła być zaliczona w rozliczeniu aukcyjnym. Dla instalacji z kontraktem aukcyjnym oznacza to mniejsze ryzyko, że takie godziny „wypadną” z rozliczenia.
• Biogaz rolniczy: Operator Rozliczeń Energii Odnawialnej (OREO), który rozlicza wsparcie, zyska podstawę, by weryfikować dane wytwórców biogazu rolniczego w rejestrach ARiMR.

Od kiedy nowe przepisy obowiązują

Nowelizacja wchodzi w życie etapami. Większość terminów liczy się od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw:

• część przepisów ma w ustawie wpisaną sztywną datę 19 października 2026 r.,
• część obowiązuje od dnia po ogłoszeniu,
• większość od pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie miesiąca od ogłoszenia,
• część po 3 miesiącach, przepisy o aukcjach biometanu po 4 miesiącach, najbardziej złożone zmiany systemowe po 12 miesiącach.

Na 19 października ustawa nie była jeszcze ogłoszona w Dzienniku Ustaw, więc przepisy z datą 19 października w praktyce nie wejdą w życie wcześniej niż z jej ogłoszeniem. Jeśli zostanie ogłoszona w październiku, zasadnicze przepisy, w tym zasada 2,2:1 dla magazynów, zaczną obowiązywać 1 grudnia 2026 r. Ogłoszenie w listopadzie przesuwa ten termin na 1 stycznia 2027 r.

Co nowelizacja ustawy o OZE zmienia dla dewelopera

Biometan. System aukcyjny daje wieloletnią (do 20 lat) ramę przychodu, a to argument w rozmowie z bankiem, choć ostateczny rachunek poznamy dopiero po rozporządzeniu z ceną referencyjną. Na decyzje lokalizacyjne wpływa natomiast już teraz termin 48 miesięcy na start sprzedaży. W tym czasie trzeba przejść procedurę lokalizacyjną, decyzję środowiskową, pozwolenie na budowę, przyłącze gazowe albo gazociąg bezpośredni i samą budowę. Lokalizacja, która zablokuje się na etapie planu lub konsultacji, może kosztować kontrakt. Biometanownia potrzebuje surowca w zasięgu dowozu, odbiorcy gazu (sieć albo zakład w sąsiedztwie) i terenu, na którym przepisy planistyczne dopuszczają taką inwestycję.

Wiatr. Odległość 700 m zostaje, fundusz dla mieszkańców czeka na osobną ustawę, a uproszczony repowering działa od czerwca na podstawie rozporządzenia. Doprecyzowanie ZPI warto jednak znać, bo ta ścieżka ma swoje reguły. Inwestor składa wniosek razem z projektem planu, ale rada gminy musi najpierw zgodzić się na przystąpienie do prac. Potem są negocjacje i umowa urbanistyczna w formie aktu notarialnego, w której inwestor zobowiązuje się m.in. do inwestycji uzupełniającej na rzecz gminy. Rada nie może wnosić poprawek do projektu: przyjmuje go, odrzuca albo zwraca do ponownych negocjacji. Uchwalony ZPI zastępuje obowiązujący plan miejscowy na swoim obszarze. To szybsza droga tylko wtedy, gdy gmina chce współpracować.

PV i BESS. Przy farmach naziemnych i magazynach wielkoskalowych podstawowe pytania się nie zmieniły. Ile mocy przyłączeniowej zostało w najbliższym GPZ, czyli stacji elektroenergetycznej, do której podłącza się elektrownię? Czy działka ma plan miejscowy dopuszczający OZE? Przy dużych instalacjach (na gruntach rolnych klas I–III niezależnie od mocy, klasy IV powyżej 150 kW, na pozostałych gruntach powyżej 1 MW) podstawą lokalizacji pozostaje MPZP: sam plan ogólny gminy nie wystarczy, a decyzja o warunkach zabudowy już go nie zastępuje. Do tego dochodzą klasa gleby, odległość od zabudowy i ograniczenia przyrodnicze. Zestaw tych danych dla konkretnej działki pokazuje audyt, do którego wrócę na końcu.

Jak sprawdzić lokalizację, zanim ruszysz z procedurą

Żadna z nowych reguł nie zwalnia z podstawowej selekcji terenu. Aukcje biometanu, ZPI dla wiatraków czy większe magazyny porządkują proces dopiero wtedy, gdy działka przechodzi przez filtry, o które definiują inne ustawy i się nie zmienił: plan miejscowy, obszary Natura 2000, odległość od zabudowy, ryzyko powodziowe i dostępna moc w sieci.

To jest praca dla danych przestrzennych. Audyt OzeGen bierze jeden numer działki ewidencyjnej i w kilka minut zwraca paczkę plików: 16-stronicowy raport PDF napisany językiem decyzji, arkusz z ponad 100 parametrami działki, decyzje i zgłoszenia budowlane w promieniu 1 km, analizę MPZP, studium i planu ogólnego oraz geometrie do programów GIS. Scoring jest liczony osobno dla PV naziemnego, farmy wiatrowej i magazynu energii.

Jeśli masz na oku działkę pod wiatr na ZPI, farmę PV albo magazyn energii, zamów pierwszy audyt działki za darmo.